{"id":4186,"date":"2026-10-27T08:54:50","date_gmt":"2026-10-27T07:54:50","guid":{"rendered":"https:\/\/resoomer.com\/education\/?p=4186"},"modified":"2026-10-27T08:54:50","modified_gmt":"2026-10-27T07:54:50","slug":"viet-ra-noi-lo-truoc-ky-thi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/resoomer.com\/education\/vi\/viet-ra-noi-lo-truoc-ky-thi\/","title":{"rendered":"Vi\u1ebft ra n\u1ed7i lo tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 thi c\u00f3 th\u1eadt s\u1ef1 gi\u00fap \u00edch?"},"content":{"rendered":"<p>Sofiane, m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n tu\u1ed5i, ng\u1ed3i tr\u01b0\u1edbc t\u1edd gi\u1ea5y \u00fap ng\u01b0\u1ee3c. B\u00e0i ki\u1ec3m tra sinh h\u1ecdc b\u1eaft \u0111\u1ea7u sau m\u01b0\u1eddi ph\u00fat n\u1eefa, v\u00e0 \u0111\u1ea7u c\u1eadu quay v\u00f2ng kh\u00f4ng ng\u1eebng: l\u1ee1 m\u00ecnh \u0111\u1ee9ng h\u00ecnh th\u00ec sao, l\u1ee1 m\u1ecdi th\u1ee9 bi\u1ebfn m\u1ea5t th\u00ec sao, l\u1ee1 n\u1ed9p m\u1ed9t trang gi\u1ea5y tr\u1eafng th\u00ec sao. V\u1eady m\u00e0 c\u1eadu \u0111\u00e3 \u00f4n h\u1ebft m\u1ecdi th\u1ee9. C\u1eadu si\u1ebft ch\u1eb7t c\u00e2y b\u00fat, nh\u1ea9m l\u1ea1i ghi ch\u00fa l\u1ea7n cu\u1ed1i trong \u0111\u1ea7u, v\u00e0 n\u1ed7i s\u1ee3 l\u1edbn d\u1ea7n theo t\u1eebng gi\u00e2y. Th\u1ea7y gi\u00e1o ch\u1ec9 b\u1ea3o c\u1eadu b\u00ecnh t\u0129nh v\u00e0 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n kh\u00e1c. M\u1ed9t th\u00ed nghi\u1ec7m n\u1ed5i ti\u1ebfng \u0111\u00e3 th\u1eed \u00fd t\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i: vi\u1ebft ra ch\u00ednh x\u00e1c \u0111i\u1ec1u khi\u1ebfn c\u1eadu lo, tr\u1eafng \u0111en r\u00f5 r\u00e0ng, ngay tr\u01b0\u1edbc khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<h2>V\u00ec sao xua \u0111i n\u1ed7i lo c\u00f3 v\u1ebb l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u00fang<\/h2>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc n\u1ed7i lo \u00e2u, l\u1eddi khuy\u00ean ph\u1ed5 bi\u1ebfn nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1eebng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn n\u00f3. Ta t\u1ef1 nh\u1ee7 r\u1eb1ng n\u00f3i v\u1ec1 n\u1ed7i s\u1ee3 s\u1ebd nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng n\u00f3, r\u1eb1ng t\u1ed1t h\u01a1n h\u1ebft l\u00e0 \u0111\u1ecdc l\u1ea1i ghi ch\u00fa ho\u1eb7c h\u00edt th\u1edf s\u00e2u, v\u00e0 r\u1eb1ng kho\u1ea3ng th\u1eddi gian c\u00f2n l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 thi qu\u00e1 qu\u00fd gi\u00e1 \u0111\u1ec3 m\u1ea5t v\u00e0o vi\u1ec7c vi\u1ebft ra nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u lo l\u1eafng. L\u1eadp lu\u1eadn n\u00e0y c\u00f3 logic c\u1ee7a n\u00f3: m\u1ed9t \u00fd ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 y\u00ean s\u1ebd t\u1ef1 t\u1eaft. Nh\u01b0ng n\u00f3 gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng n\u1ed7i s\u1ee3 n\u1eb1m ngo\u00e0i c\u00f4ng vi\u1ec7c, trong khi th\u1ef1c ra n\u00f3 tr\u00fa ng\u1ee5 ngay trong \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i gi\u1ea3i b\u00e0i.<\/p>\n<h2>Ramirez v\u00e0 Beilock \u0111\u00e3 l\u00e0m g\u00ec trong ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m<\/h2>\n<p>N\u0103m 2011, Gerardo Ramirez v\u00e0 Sian Beilock c\u00f4ng b\u1ed1 b\u1ed1n th\u00ed nghi\u1ec7m tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1126\/science.1199427\" rel=\"nofollow\"><strong>Science<\/strong><\/a>. Trong th\u00ed nghi\u1ec7m \u0111\u1ea7u, hai m\u01b0\u01a1i sinh vi\u00ean l\u00e0m hai b\u00e0i ki\u1ec3m tra ng\u1eafn v\u1ec1 s\u1ed1 h\u1ecdc \u0111\u1ed3ng d\u01b0, m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m h\u1ecd g\u1ea7n nh\u01b0 ch\u01b0a bi\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc b\u00e0i th\u1ee9 hai, h\u1ecd b\u1ecb \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi \u00e1p l\u1ef1c: ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng g\u1eafn v\u1edbi k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a m\u1ed9t b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed9i, m\u1ed9t m\u00e1y quay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quan s\u00e1t. Sau \u0111\u00f3 m\u1ed9t n\u1eeda ng\u1ed3i im l\u1eb7ng <strong>m\u01b0\u1eddi ph\u00fat<\/strong>, n\u1eeda c\u00f2n l\u1ea1i vi\u1ebft v\u1ec1 suy ngh\u0129 v\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1ec1 b\u00e0i ki\u1ec3m tra s\u1eafp t\u1edbi. Nh\u00f3m \u0111\u1ea7u m\u1ea5t kho\u1ea3ng m\u01b0\u1eddi hai ph\u1ea7n tr\u0103m \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c, nh\u00f3m sau t\u0103ng kho\u1ea3ng n\u0103m ph\u1ea7n tr\u0103m.<\/p>\n<h2>\u0110i\u1ec1u \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra trong c\u00e1c l\u1edbp h\u1ecdc th\u1ef1c<\/h2>\n<p>C\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 l\u1eb7p l\u1ea1i k\u1ebft qu\u1ea3 n\u00e0y v\u1edbi b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y sinh vi\u00ean, th\u00eam m\u1ed9t nh\u00f3m vi\u1ebft v\u1ec1 m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n trung t\u00ednh: nh\u00f3m n\u00e0y gi\u1ea3m gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u00f3m \u0111\u1ed1i ch\u1ee9ng. R\u1ed3i h\u1ecd theo d\u00f5i n\u0103m m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t, sau \u0111\u00f3 n\u0103m m\u01b0\u01a1i l\u0103m h\u1ecdc sinh n\u0103m nh\u1ea5t trung h\u1ecdc M\u1ef9 (ninth grade), t\u1ea1i c\u00f9ng m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng, hai n\u0103m li\u00ean ti\u1ebfp, tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 thi sinh h\u1ecdc \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a c\u00e1c em. M\u1ee9c lo \u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111o s\u00e1u tu\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. Ngay tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 thi, c\u00e1c h\u1ecdc sinh, \u0111\u01b0\u1ee3c chia ng\u1eabu nhi\u00ean, vi\u1ebft m\u01b0\u1eddi ph\u00fat v\u1ec1 n\u1ed7i lo c\u1ee7a m\u00ecnh ho\u1eb7c v\u1ec1 m\u1ed9t ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 kh\u00f4ng c\u00f3 trong b\u00e0i thi. \u1ede nh\u00f3m sau, lo \u00e2u c\u00e0ng cao th\u00ec \u0111i\u1ec3m c\u00e0ng th\u1ea5p. \u1ede nh\u1eefng em \u0111\u00e3 vi\u1ebft ra n\u1ed7i lo, m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 \u1ea5y g\u1ea7n nh\u01b0 bi\u1ebfn m\u1ea5t: nh\u1eefng h\u1ecdc sinh <strong>lo \u00e2u nh\u1ea5t<\/strong> \u0111\u1ea1t cao h\u01a1n kho\u1ea3ng s\u00e1u ph\u1ea7n tr\u0103m so v\u1edbi nh\u1eefng em t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 \u1edf nh\u00f3m \u0111\u1ed1i ch\u1ee9ng, x\u1ea5p x\u1ec9 t\u1eeb B- l\u00ean B+, ngang m\u1ee9c nh\u1eefng em \u00edt lo \u00e2u nh\u1ea5t. \u1ede nh\u1eefng em n\u00e0y th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t.<\/p>\n<h2>V\u00ec sao vi\u1ebft ra c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap \u00edch<\/h2>\n<p>L\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t l\u00e0 n\u1ed7i lo chi\u1ebfm d\u1ee5ng <strong>b\u1ed9 nh\u1edb l\u00e0m vi\u1ec7c<\/strong>, kho\u1ea3ng kh\u00f4ng gian h\u1ea1n ch\u1ebf n\u01a1i ta x\u1eed l\u00fd \u0111i\u1ec1u \u0111ang c\u1ed1 gi\u1ea3i. B\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u01b0a ch\u00fang l\u00ean gi\u1ea5y, h\u1ecdc sinh s\u1ebd gi\u1ea3i ph\u00f3ng \u0111\u1ea7u \u00f3c. Trong c\u00e1c th\u00ed nghi\u1ec7m \u1edf ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft d\u00f9ng nhi\u1ec1u t\u1eeb lo \u00e2u h\u01a1n, v\u00e0 khi t\u00ednh \u0111\u1ebfn t\u1ef7 l\u1ec7 c\u00e1c c\u00e2u v\u1ec1 n\u1ed7i lo, l\u1ee3i th\u1ebf c\u1ee7a vi\u1ec7c vi\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a th\u1ed1ng k\u00ea. Vi\u1ebft v\u1ec1 m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n trung t\u00ednh kh\u00f4ng mang l\u1ea1i g\u00ec. B\u1eb1ng ch\u1ee9ng n\u00e0y d\u1ef1a tr\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u1ebfm t\u1eeb, t\u1ee9c l\u00e0 tr\u00ean c\u00e1c t\u01b0\u01a1ng quan: n\u00f3 g\u1ee3i \u00fd m\u1ed9t c\u01a1 ch\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ee9ng minh \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<h2>\u0110i\u1ec1u c\u00e1c l\u1edbp h\u1ecdc kh\u00e1c t\u00ecm th\u1ea5y, v\u00e0 nh\u1eefng gi\u1edbi h\u1ea1n<\/h2>\n<p>Nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 n\u00e0y \u0111\u1ebfn t\u1eeb c\u00e1c m\u1eabu khi\u00eam t\u1ed1n, t\u1eeb hai m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn n\u0103m m\u01b0\u01a1i l\u0103m ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 c\u00e1c th\u00ed nghi\u1ec7m th\u1ef1c \u0111\u1ecba ch\u1ec9 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 m\u1ed9t m\u00f4n h\u1ecdc. N\u0103m 2021, Sarah Myers, Sara Davis v\u00e0 Jason Chan \u0111\u00e3 th\u1eed <strong>vi\u1ebft bi\u1ec3u \u0111\u1ea1t<\/strong> trong m\u1ed9t l\u1edbp t\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, qua b\u1ed1n k\u1ef3 thi th\u1eadt, lu\u00e2n phi\u00ean v\u1edbi m\u1ed9t nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111\u1ed1i ch\u1ee9ng. N\u00f3 kh\u00f4ng l\u00e0m gi\u1ea3m lo \u00e2u c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea3i thi\u1ec7n k\u1ebft qu\u1ea3. M\u1ed9t n\u1ed7i lo chi\u1ebfm l\u1ea5y t\u00e2m tr\u00ed nh\u01b0 ti\u1ebfng \u1ed3n n\u1ec1n, nh\u01b0 b\u00e0i <a href=\"https:\/\/resoomer.com\/education\/vi\/chu-y-va-tap-trung-dieu-gi-chi-phoi-chung\/\">ch\u00fa \u00fd v\u00e0 t\u1eadp trung<\/a> m\u00f4 t\u1ea3, v\u00e0 l\u00e0m r\u1ed7ng n\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 d\u1eadp t\u1eaft. V\u1eady c\u00e2u h\u1ecfi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 \u1edf m\u1ecdi n\u01a1i hay kh\u00f4ng, m\u00e0 l\u00e0 v\u1edbi ai, v\u00e0 trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n n\u00e0o.<\/p>\n<p>Sofiane kh\u00f4ng c\u1ea7n ai b\u1ea3o m\u00ecnh h\u00e3y b\u00ecnh t\u0129nh, c\u1eadu c\u1ea7n \u0111\u01b0a ra kh\u1ecfi \u0111\u1ea7u nh\u1eefng g\u00ec \u0111ang quay cu\u1ed3ng. C\u1eadu l\u1ea5y m\u1ed9t t\u1edd gi\u1ea5y nh\u00e1p v\u00e0 vi\u1ebft trong v\u00e0i ph\u00fat: m\u00ecnh s\u1ee3 b\u1ecb \u0111\u1ee9ng h\u00ecnh, m\u00ecnh s\u1ee3 m\u1ecdi th\u1ee9 bi\u1ebfn m\u1ea5t, m\u00ecnh s\u1ee3 l\u00e0m m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5t v\u1ecdng. R\u1ed3i c\u1eadu l\u1eadt b\u00e0i ki\u1ec3m tra l\u00ean. Kh\u00f4ng g\u00ec h\u1ee9a h\u1eb9n m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m s\u1ed1 t\u1ed1t h\u01a1n. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u t\u1eebng \u0111\u00e8 n\u1eb7ng c\u1eadu gi\u1edd n\u1eb1m tr\u00ean gi\u1ea5y, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f2n \u1edf trong \u0111\u1ea7u.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sofiane, m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n tu\u1ed5i, ng\u1ed3i tr\u01b0\u1edbc t\u1edd gi\u1ea5y \u00fap ng\u01b0\u1ee3c. B\u00e0i ki\u1ec3m tra sinh h\u1ecdc b\u1eaft \u0111\u1ea7u sau m\u01b0\u1eddi ph\u00fat n\u1eefa, v\u00e0 \u0111\u1ea7u c\u1eadu quay v\u00f2ng kh\u00f4ng ng\u1eebng: l\u1ee1 m\u00ecnh \u0111\u1ee9ng h\u00ecnh th\u00ec sao, l\u1ee1 m\u1ecdi th\u1ee9 bi\u1ebfn m\u1ea5t th\u00ec sao, l\u1ee1 n\u1ed9p m\u1ed9t trang gi\u1ea5y tr\u1eafng th\u00ec sao. V\u1eady m\u00e0 c\u1eadu \u0111\u00e3 \u00f4n h\u1ebft [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4174,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[108],"tags":[],"class_list":["post-4186","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hoc-tap-va-nhan-thuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4186","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4186"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4186\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4399,"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4186\/revisions\/4399"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4186"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4186"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4186"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}