Sofiane, czterna\u015bcie lat, siedzi przed odwr\u00f3con\u0105 kartk\u0105. Sprawdzian z biologii zaczyna si\u0119 za dziesi\u0119\u0107 minut, a jego my\u015bli kr\u0105\u017c\u0105 w k\u00f3\u0142ko: a je\u015bli si\u0119 zablokuj\u0119, a je\u015bli wszystko wyparuje, a je\u015bli oddam pust\u0105 kartk\u0119. A przecie\u017c wszystko powt\u00f3rzy\u0142. \u015aciska d\u0142ugopis, po raz ostatni przegl\u0105da w my\u015blach notatki, a strach ro\u015bnie z ka\u017cd\u0105 sekund\u0105. Nauczyciel m\u00f3wi tylko, \u017ceby si\u0119 uspokoi\u0142 i pomy\u015bla\u0142 o czym\u015b innym. S\u0142ynny eksperyment sprawdzi\u0142 odwrotny pomys\u0142: zapisa\u0107 dok\u0142adnie to, co go niepokoi, czarno na bia\u0142ym, tu\u017c przed rozpocz\u0119ciem. Sofiane nie jest wyj\u0105tkiem: wielu uczni\u00f3w prze\u017cywa t\u0119 sam\u0105 scen\u0119 przed sprawdzianem. To nie pow\u00f3d do wstydu, to bardzo cz\u0119ste do\u015bwiadczenie.<\/p>\n
Wobec l\u0119ku najcz\u0119stsza rada brzmi: nie my\u015bl o tym. M\u00f3wimy sobie, \u017ce rozmowa o l\u0119kach je karmi, \u017ce lepiej przeczyta\u0107 jeszcze raz notatki albo g\u0142\u0119boko odetchn\u0105\u0107, i \u017ce czas pozosta\u0142y przed sprawdzianem jest zbyt cenny, by traci\u0107 go na pisanie o obawach. To rozumowanie ma swoj\u0105 logik\u0119: my\u015bl, kt\u00f3r\u0105 zostawiamy w spokoju, ga\u015bnie sama. Zak\u0142ada jednak, \u017ce l\u0119k zostaje poza prac\u0105, podczas gdy w rzeczywisto\u015bci zagnie\u017cd\u017ca si\u0119 w g\u0142owie osoby, kt\u00f3ra ma rozwi\u0105za\u0107 zadanie.<\/p>\n
W 2011 roku Gerardo Ramirez i Sian Beilock opublikowali w Science<\/strong><\/a> cztery eksperymenty. W pierwszym dwudziestu student\u00f3w rozwi\u0105zywa\u0142o dwa kr\u00f3tkie testy z arytmetyki modularnej, poj\u0119cia, kt\u00f3re znali s\u0142abo. Przed drugim wprowadzano presj\u0119: nagrod\u0119 zale\u017cn\u0105 od wynik\u00f3w partnera, kamer\u0119, obserwator\u00f3w. Potem po\u0142owa siedzia\u0142a w milczeniu przez dziesi\u0119\u0107 minut<\/strong>, a druga po\u0142owa pisa\u0142a o swoich my\u015blach i uczuciach zwi\u0105zanych z nadchodz\u0105cym testem. Pierwsi tracili oko\u0142o dwunastu procent dok\u0142adno\u015bci, drudzy zyskiwali oko\u0142o pi\u0119ciu. Schemat jest \u0142atwy do opisania: dwie grupy, to samo zadanie i dziesi\u0119\u0107 minut, kt\u00f3re si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105. R\u00f3\u017cnica powstaje tylko w tych dziesi\u0119ciu minutach.<\/p>\n Autorzy powt\u00f3rzyli ten wynik z czterdziestoma siedmioma studentami, dodaj\u0105c grup\u0119, kt\u00f3ra pisa\u0142a o neutralnym wydarzeniu: jej wyniki spada\u0142y tak samo jak w grupie kontrolnej. Nast\u0119pnie obj\u0119li badaniem pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu jednego, a potem pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu pi\u0119ciu uczni\u00f3w pierwszego roku ameryka\u0144skiej szko\u0142y \u015bredniej (ninth grade), w tej samej szkole, dwa lata z rz\u0119du, przed ich pierwszym egzaminem z biologii. L\u0119k zosta\u0142 zmierzony sze\u015b\u0107 tygodni wcze\u015bniej. Tu\u017c przed egzaminem uczniowie, przydzieleni losowo, pisali przez dziesi\u0119\u0107 minut o swoich obawach albo o temacie nieobecnym na egzaminie. U tych ostatnich im wy\u017cszy l\u0119k, tym ni\u017csza ocena. U tych, kt\u00f3rzy zapisali swoje obawy, ta zale\u017cno\u015b\u0107 niemal znika\u0142a: najbardziej l\u0119kliwi<\/strong> uzyskiwali oko\u0142o sze\u015bciu procent wi\u0119cej ni\u017c ich odpowiednicy z grupy kontrolnej, mniej wi\u0119cej od B- do B+, na poziomie najmniej l\u0119kliwych. U tych ostatnich nie by\u0142o r\u00f3\u017cnicy. Losowy przydzia\u0142 i pomiar l\u0119ku sze\u015b\u0107 tygodni przed egzaminem pozwalaj\u0105 por\u00f3wna\u0107 uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy na pocz\u0105tku byli do siebie podobni. Wynik nie jest wra\u017ceniem z jednej klasy, lecz obserwacj\u0105 powt\u00f3rzon\u0105 dwa lata z rz\u0119du.<\/p>\n Proponowane wyja\u015bnienie g\u0142osi, \u017ce obawy zajmuj\u0105 pami\u0119\u0107 robocz\u0105<\/strong>, ograniczon\u0105 przestrze\u0144, w kt\u00f3rej operujemy tym, co pr\u00f3bujemy rozwi\u0105za\u0107. Przenosz\u0105c je na papier, ucze\u0144 odci\u0105\u017ca\u0142by g\u0142ow\u0119. W eksperymentach laboratoryjnych pisz\u0105cy u\u017cywali wi\u0119cej s\u0142\u00f3w zwi\u0105zanych z l\u0119kiem, a po uwzgl\u0119dnieniu udzia\u0142u zda\u0144 o obawach przewaga pisania przestawa\u0142a by\u0107 istotna. Pisanie o neutralnym wydarzeniu nic nie dawa\u0142o. Ten dow\u00f3d opiera si\u0119 na zliczaniu s\u0142\u00f3w, a wi\u0119c na korelacjach: sugeruje mechanizm, nie dowodz\u0105c go. Proponowany mechanizm jest wi\u0119c wiarygodnym przypuszczeniem, a nie ustalonym faktem.<\/p>\n Te wyniki pochodz\u0105 z niewielkich pr\u00f3b, od dwudziestu do pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu pi\u0119ciu os\u00f3b, a eksperymenty terenowe dotyczy\u0142y jednej szko\u0142y i jednego przedmiotu. W 2021 roku Sarah Myers, Sara Davis i Jason Chan sprawdzili pisanie ekspresyjne<\/strong> na uniwersyteckich zaj\u0119ciach z psychologii, podczas czterech prawdziwych egzamin\u00f3w, na przemian z zadaniem kontrolnym. Nie zmniejszy\u0142o l\u0119ku ani nie poprawi\u0142o wynik\u00f3w. Obawa zajmuje umys\u0142 jak szum w tle, co opisuje tekst uwaga i koncentracja<\/a>, a opr\u00f3\u017cnienie jej nie zawsze wystarcza, by j\u0105 wyciszy\u0107. Pytanie nie brzmi wi\u0119c, czy metoda dzia\u0142a wsz\u0119dzie, lecz u kogo i w jakich warunkach. Nie wynika z tego, \u017ce pisanie jest bezu\u017cyteczne, ani \u017ce dzia\u0142a zawsze. Mamy metod\u0119, kt\u00f3ra w pewnych warunkach pomaga, a w innych nie. Taka niepewno\u015b\u0107 bywa niewygodna, ale jest uczciwa.<\/p>\n Sofiane nie potrzebowa\u0142, by mu m\u00f3wiono, \u017ce ma si\u0119 uspokoi\u0107, potrzebowa\u0142 wydoby\u0107 to, co kr\u0119ci\u0142o si\u0119 w jego g\u0142owie. Bierze kartk\u0119 brudnopisu i przez kilka minut pisze: boj\u0119 si\u0119, \u017ce si\u0119 zablokuj\u0119, boj\u0119 si\u0119, \u017ce wszystko wyparuje, boj\u0119 si\u0119, \u017ce zawiod\u0119. Potem odwraca sw\u00f3j sprawdzian. Nic nie obiecuje lepszej oceny. Ale to, co go przyt\u0142acza\u0142o, jest teraz na papierze, a nie ju\u017c w jego g\u0142owie. To nie obietnica, lecz droga, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna wypr\u00f3bowa\u0107. Pr\u00f3ba kosztuje kartk\u0119 papieru i kilka minut.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Sofiane, czterna\u015bcie lat, siedzi przed odwr\u00f3con\u0105 kartk\u0105. Sprawdzian z biologii zaczyna si\u0119 za dziesi\u0119\u0107 minut, a jego my\u015bli kr\u0105\u017c\u0105 w k\u00f3\u0142ko: a je\u015bli si\u0119 zablokuj\u0119, a je\u015bli wszystko wyparuje, a je\u015bli oddam pust\u0105 kartk\u0119. A przecie\u017c wszystko powt\u00f3rzy\u0142. \u015aciska d\u0142ugopis, po raz ostatni przegl\u0105da w my\u015blach notatki, a strach ro\u015bnie z ka\u017cd\u0105 sekund\u0105. Nauczyciel m\u00f3wi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4174,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[],"class_list":["post-4182","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uczenie-sie-i-poznanie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4182","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4182"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4182\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4395,"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4182\/revisions\/4395"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4182"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4182"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/resoomer.com\/education\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4182"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Co wydarzy\u0142o si\u0119 w prawdziwych klasach<\/h2>\n
Dlaczego pisanie mo\u017ce pomaga\u0107<\/h2>\n
Co znalaz\u0142y inne klasy, i ograniczenia<\/h2>\n